De klok van het Academiegebouw heeft net half elf geslagen als Ben Walenkamp komt aangefietst. Op het terras van café Barrera bestelt hij een cappuccino en stopt hij zijn pijp. Walenkamp is sinds jaar en dag actief in de Leidse cultuursector en heeft met zijn muurgedichtenproject een gezichtsbepalende bijdrage geleverd aan de stad. Hij is een man van vele interesses en, bovendien, een man met een sterke mening over de staat van de cultuur in Leiden.

 

 

Kunst is dictatuur”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ben Walenkamp

76 jaar

Sinds 1965 woonachtig in Leiden

Kunstenaar

 

Ben Walenkamp kent de Leidse cultuur van binnen en van buiten. Als kunstenaar begon hij ooit met een galerie aan de Nieuwsteeg. Daarop volgden nog vele projecten, waaronder een tentoonstelling van 248 abstract geometrische objecten. Hij bestierde een jazzcafé en een restaurant, en was eigenaar van boekhandel Oktober: “We verkochten alles wat links was”.

 

Muurschilderingen

Walenkamp dwaalt vaker dan eens af tijdens het gesprek. Hij vertelt graag over zijn reizen naar de Sovjet-Unie en Japan. Met name de Russische cultuur maakte grote indruk op hem. Geen wonder dan ook, dat het eerste muurgedicht, in 1992, van Russische makelij was. Sindsdien zijn er talloze gedichten in vele talen op de muren van de Leidse binnenstad verschenen. Walenkamp: “Ik had een goede vriend en die kon prachtig letters schilderen. Ik vertelde hem over mijn idee over de muurgedichten en toen zijn we het gewoon gaan doen”. Het project begon in de illegaliteit maar kon al snel op bemoeienis van de gemeente Leiden rekenen, hetgeen resulteerde in een kleine subsidie. “De gemeente vindt ondertussen dat het project klaar is, maar wij niet! Er komen nog steeds heel veel aanvragen binnen. Nu zetten we ook natuurkundige formules op de muren.”

 

Leidse cultuur

Het gespreksonderwerp verschuift naar de staat van de Leidse cultuursector. Wat gaat er volgens Walenkamp goed op dit gebied? “Dat vind ik een moeilijke vraag”. De kunstenaar richt zijn blik naar boven en trekt peinzend aan zijn pijp. “Eigenlijk vind ik dat er helemaal niks goed gaat. Ik zou geen positief punt kunnen noemen”. Dat schreeuwt om een uitleg. Er is tenslotte besloten om niet op de cultuursector te bezuinigen. “Dat zegt mij niks”, aldus Walenkamp. “Het grootste gedeelte van het geld gaat op aan gebouwen en personeel. Instanties als de Lakenhal en de Stadsschouwburg krijgen hun deel wel, maar daarna blijft er bar weinig over. Voor losse projecten is geen geld en juist daarin zou geïnvesteerd moeten worden”.

 

Kunstroute

Ook de alom geprezen jaarlijkse kunstroute hoeft niet op waardering van Walenkamp te rekenen. “Kunstroute? Onzin! Men noemt het de grootste kunstroute van Nederland, maar dat komt omdat iedereen er aan mee doet. Er wordt geen enkele selectie gemaakt. Daarom doet de top van de kunstsector niet mee, omdat die niet naast de marktvrouw in het programmaboekje willen staan”.

 

Walenkamp mist dwarsheid in het beleid. Er zijn volgens de kunstenaar te veel jaknikkers. “Raadsleden en wethouders willen de stad aanharken”, aldus Walenkamp. “Alles moet maar keurig zijn, maar het alternatieve moet je juist proberen te handhaven. Laat ze kraken en dingen gebruiken. Daar komt de creatieve geest vandaan”.

 

 

Een muurgedicht in de Leidse binnenstad
Een muurgedicht in de Leidse binnenstad

 

Betrokkenheid

Walenkamp mist vooral de betrokkenheid van de gemeente Leiden bij de kunst. Daarom heeft hij ooit de wethouder en een aantal ambtenaren meegenomen naar Parijs, om aan te tonen dat er met beperkte middelen hele mooie dingen gedaan kunnen worden. Het mocht niet baten. “Als je het over beeldende kunst hebt, is er een heleboel weg”, aldus Walenkamp. “Er waren allemaal plannen, maar daar is niks van terecht gekomen. Ik mis van bovenaf de interesse voor de kunst in het algemeen. Het lijkt alsof die er is, maar dat is niet zo”.

 

Ga eens wat doen!”

 

Voor verbetering had Walenkamp zijn hoop gevestigd op de jongeren, maar inmiddels ziet hij het somber in. “Die zitten allemaal naar binnen gekeerd in plaats van zich te bemoeien met de stad”, aldus de kunstenaar. “Begin eens een galerie, ga eens wat doen! Het gebeurt niet”. Walenkamp wijt het gebrek aan initiatief onder jongeren aan het feit dat er door deze generatie geen literatuur meer gelezen wordt. “Ik vind het verschrikkelijk dat jongeren niet meer lezen. Ik heb een lange reis gemaakt en nu maak ik elke dag een reis in mijn boekenkast. De gemeente zou dit moeten stimuleren”.

 

Dwarse mensen

Hoe nu verder? Walenkamp benadrukt nogmaals dat er een gebrek is aan dwarse mensen. “Leiden is gewoon middelmatig en mensen die nu in het ondergrondse bezig zijn moeten de kans krijgen zich met de besluitvorming te gaan bemoeien. Leiden is een hele mooie stad en er zouden hele mooie dingen kunnen gebeuren. Maar de wethouder zou zich echt veel meer moeten inspannen om mensen te bereiken.” De 'dwarse mensen' waar Walenkamp het over heeft, zouden volgens hem dan ook vrij spel moeten krijgen. “Kunst is dictatuur. Je kunt niet met allerlei mensen om tafel gaan zitten. Bij kunst moet je volgers hebben en geen compromissen sluiten. Kunst is autonoom.”

 

 

Voor meer over Walenkamp en zijn muurgedichtenproject, zie deze website.